रुलेट प्रयोगशाळा · प्रयोगशाळा · सांख्यिकी · 8 मिनटां

सांख्यिकी म्हत्व

“लक्षणीय” म्हळ्यार निपक्षपाती चाकाचेर असो निकाल येवपाची संद उणी; “खरो” वा “फायद्याचो” असो अर्थ न्हय.

थोडक्यांत जाप

0.05 चें p-मोल म्हळ्यार निपक्षपाती चाक इतलो असमतोल वीस फावटींतल्यान एक फावट दितलें. तुमी वीस चाकां पळयल्यार, एक योगायोगान चांचणी पास जातलें.

रूढ निकश
p < 0.05
चुकीच्या सकारात्मक निकालांचो दर
दर चांचणीक 5%
उपाय
स्वतंत्र नमुन्यांत परत खात्री
हाचो अर्थ हो न्हय
p(चाक पक्षपाती आसा)

p-मोल म्हळ्यार कितें

चाक निपक्षपाती आसल्यार, नोंद केल्ल्या फरका इतलो वा ताचे परस व्हडलो फरक दिसपाची संभाव्यतायगणीतसंभाव्यतायएखादो निकाल येवपाची संद, 0 ते 1 वा 0% ते 100%. एक आंकडो: 1/37 = 2.70%.पुराय वाचात →. हें एका गृहीतका सकयल नोंदींविशीं विधान, चाकाविशीं न्हय. 0.03 चें p-मोलप्रयोगशाळाp-मोलचाक निपक्षपाती आसल्यार दिसिल्ल्या इतलेंच वा ताचे परस व्हड विचलन दिसपाची संभाव्यताय.पुराय वाचात → सांगता: निपक्षपाती चाक अशें 3% फावटीं करता. तें अशें सांगना: चाक पक्षपाती आसपाची संद 97% आसा. दुसऱ्या विधानाखातीर मुळांत पक्षपाती चाकांप्रयोगशाळापक्षपाती चाकभौतिक दोशां पासत थोड्या कप्प्यांनी चेंडू पडपाची संभाव्यताय 1/37 परस चड आशिल्लें चाक. अशें चाक दुबळ्यान मेळटा; तें सोदून काडपाक हजारांनी फिरक्यांच्यो नोंदी लागतात.पुराय वाचात → कितलीं सादारण आसात तें खबर आसूंक जाय, आनी आधुनीक कॅसिनोंनी तीं खूब दुर्मीळ आसात; म्हूण एक फावट मेळिल्लो लक्षणीय निकाल सोदा परस योगायोग आसपाची संद खूब चड.

विधानबरोबर?
p = 0.03 म्हळ्यार निपक्षपाती चाक इतल्यो टोकाच्यो नोंदी 3% फावटीं दिताहय
p = 0.03 म्हळ्यार चाक पक्षपाती आसपाची संद 97% आसाना
p = 0.03 म्हळ्यार गरम कप्पो फुडेंय गरम उरतलोना
30 चाकां तपासल्या उपरांत p = 0.03 हो भक्कम पुरावोना; असले एक-दोन निकाल योगायोगान अपेक्षीत आसतात
त्याच चाकाच्या दोन स्वतंत्र नमुन्यांनी दोन फावटीं p = 0.03आतां लक्ष दिवपा सारकें

जायत्यो तुळा

निपक्षपाती चाकाचेर केल्ल्या दर चांचणीक 5% पातळेचेर पास जावपाची 5% संद आसता. वीस चाकां तपासात, एक पास जाता. एकाच चाकाचे वीस वेगवेगळे काळ तपासात, एक पास जाता. एका नमुन्याचे 37 कप्प्यांचेसाधनांकप्पोरोटराचेर आशिल्ल्या 37 आंकडेवार कप्प्यां मदलो एक. हेर नांवां: स्लॉट, कप.पुराय वाचात → गट, स विभागांचेचाकविभागचाकाचेर सलग कप्प्यांचो कंस; पैजपटा वयल्या गटा परस वेगळो.पुराय वाचात → गट आनी तीन रंगांचे गट तपासात, आनी कितेंय पास जाता. उपाय: नोंदी पळोवचे पयलीं चांचणी थारायात, ती एकूच फावट करात आनी नव्या नोंदींनी खात्री करात. “पक्षपाती” चाक सोदपी हो सोदूच सादारणपणान तो निकाल तयार करता.

p < 0.05 चेर उण्यांत उणो एक चुकीचो सकारात्मक निकाल मेळपाची संद%
1 चांचणी
5%
5 चांचण्यो
23%
10 चांचण्यो
40%
20 चांचण्यो
64%
37 चांचण्यो (दर कप्प्याक एक)
85%
%
042.5085%
1 − 0.95ⁿ. दर कप्पो वेगळो तपासल्यार एक “लक्षणीय” मेळप सुमार निश्चीत.

लक्षणीयताय आनी परिणामाचो आकार

खूब व्हडल्या नमुन्यांत ल्हानसो पक्षपातूय लक्षणीय जावंक शकता. 1/37 बदला 1/36.5 दरान येवपी कप्पो हो खरो दोश; तो कांय दसलाख फिरक्यांनी लक्षणीय जातलो, आनी तरी लेगीत 35 आड 1 मेळपी रकमेचेरपयशेमेळपी रक्कमजिखिल्ली पैज परत दिता ती रक्कम, परत मेळपी पैजेच्या रकमे भायर “X आड 1” अशी सांगतात.पुराय वाचात → पयसे सलतलो. खेळगड्याखातीर परिणामाचो आकार म्हत्वाचो: खंयचोय कप्पो 1/36 वा ताचे परस चड दरान येता काय, आनी कितलो चड? काय-वर्ग चाकाविशीं सांगता; पैजेविशीं फकत येवपाचो दर सांगता.

चांचणीची शक्त

दुसरी चूक म्हळ्यार आशिल्लो पक्षपात चुकोवप. 1,000 फिरक्यांनी 1/30 दराचो कप्पो (खूब व्हडलो पक्षपात) 5% पातळेचेर फकत सुमार अर्द्या फावटीं सोदूंक मेळटा. हाचो उपाय हुशारकाय न्हय, नमुन्याचो आकार. नमुन्याचो आकार ह्या पानाचेर आंकडे आसात.

वेव्हारीक निकश

पक्षपाताचो दावो लक्ष दिवपा सारको जावंक: आदीं थारायिल्ली चांचणी, 0.05 बदला p < 0.01, तितल्याच आकाराच्या स्वतंत्र नमुन्यांत परत खात्री, आनी खात्री उपरांत अनुकूल कप्प्यांचो अदमासिल्लो दर 1/34 वा चड. खेळाच्या इतिहासांत हो निकश कांय मोजक्याच फावटीं पुराय जाला, आनी उजवाडाक आयिल्ल्या नोंदींप्रमाण, बरी जतनाय घेतिल्ल्या आधुनीक चाकाचेर केन्नाच ना.

प्रस्न

0.05 कित्याक?

1920 च्या दशका थावनची रीत. तातूंत कांयच खाशेलें ना; जायतीं चाकां तपासतना 0.01 हो चड योग्य निकश.

p खूब ल्हान आसल्यार चाक निश्चीतपणान पक्षपाती आसा?

तें बहुतेक एकसारके निकाल दिना. कारण डीलराचो परिणाम, नोंद करपाची चूक वा म्हायती भरतना जाल्ली गडबड आसूं येता. परत खात्री करात.

लक्षणीय निकाल खंयच्या कप्प्याचेर पैज लावची तें सांगता?

ना. तो फकत वितरण जुळना इतलेंच सांगता. खंय तें विभागांचें विश्लेशण आनी परिणामाचो आकार सांगतात.

गणिताची मजा

पयलीं हे प्रस्न तुमी स्वता सोडोवन पळयात. दरेक उकल लिपयल्या; तुमी तयार जातकच ती उगडात.

  1. कळयिल्ल्या एका दोबळ्या शून्याच्याचाकशून्यखंयचीच समरकमेची, डझनाची वा स्तंभाची पैज व्यापना असो एकूच पाचवो कप्पो; कॅसिनोच्या गणिती फायद्याचें मूळ. हेर नांवां: एक शून्य, 0.पुराय वाचात → चाकाचेर पयलें डझनपैजडझन1–12, 13–24 वा 25–36; मेळपी रक्कम 2:1.पुराय वाचात → 3,000 फिरक्यांनी 742 फावटीं आयलें. तें सरासरी परस कितले प्रमाण विचलनगणीतप्रमाण विचलनप्रसरणाचें वर्गमूळ; अपेक्षित मोला सावन निकालाचें सादारण अंतर.पुराय वाचात → सकयल, आनी निपक्षपाती चाक अशें कितल्या फावटीं करतलें?

    उकल दाखयात

    जाप सुमार 8.1 प्रमाण विचलन सकयल. निपक्षपाती चाक अशें सुमार 3 × 10¹⁵ यत्नांतल्यान एक फावट करतलें, म्हळ्यार केन्नाच ना. प्रस्ना वांगडा छापिल्लें उत्तर 11.75 सांगता; आमकां 8.07 मेळटा.

    पयल्या डझनांत 38 कप्प्यांसाधनांकप्पोरोटराचेर आशिल्ल्या 37 आंकडेवार कप्प्यां मदलो एक. हेर नांवां: स्लॉट, कप.पुराय वाचात → पयकी 12 आसात. 3,000 फिरक्यांनी ताची सरासरी 3,000 × 12/38 = 947.4 लागपां, पातळाय √(3,000 × 12/38 × 26/38) = 25.5.

    742 सरासरी परस 205.4 सकयल: 205.4/25.5 = 8.07 पातळाय.

    निपक्षपाती चाक सुमार 740 यत्नांतल्यान एक फावट तीन पातळाय उणें पडटा; आठ पातळाय उणें, सुमार 3 × 10¹⁵ तल्यान एक फावट (घांटेची वक्ररेशा, एक वाटो). वाचप्यान तीन डझनां पयकी सगळ्यांत वायट पळयलें हें मेजल्यार लेगीत महत्वाचें कांयच बदलना. असलो निकाल सांगता की चाक, वा मेजणी, चुकीची. एका शून्याच्या चाकाचेर तीच मेजणी 9.0 पातळाय सकयल आसती (सरासरी 973.0, पातळाय 25.6).

उमळशीक हांसो

वीस निपक्षपाती चाकां मदलें एक “लक्षणीय” आसता. त्या आंकड्याचो अर्थ होच.

वीस निपक्षपाती चाकां मदलें एक “लक्षणीय” आसता. त्या आंकड्याचो अर्थ होच.

स्रोत

  1. Pearson, K. “On the criterion that a given system of deviations from the probable…” Philosophical Magazine 50(302), 1900.
  2. Feller, W. An Introduction to Probability Theory and Its Applications, Vol. 1. Wiley, 3री आवृत्ती, 1968. खेळाची रक्कम सोंपपाचो धोको, प्रकरण XIV.
  3. Wizard of Odds. “Ask the Wizard”, रुलेटविशीं प्रस्न. 3 ऑगस्ट 2026 दिसा अद्ययावत केलें.
परतून तपासलें 2026-09-28मॉडेल: युरोपी, एकूच शून्यकार्यपद्धत ↗स्रोत ↗